Greckie alkohole: raki (tsikoudia)

23-09-2016

Raki (gr. ρακή) jest tradycyjnym kreteńskim alkoholem, który znany jest w całej Grecji po nazwą tsikoudią lub tsipouro. Ze względu na bardzo wysoką zawartość alkoholu i bogactwo aromatów kreteńska raki uznawana jest za jedną z najlepszych, a sami Kreteńczycy mówią o niej, że jest nektarem kreteńskiej ziemi. Bezsprzecznie świadczy o wielowiekowej tradycji oraz jest wyrazem gościnności lokalnych mieszkańców. Podawana zazwyczaj na koniec posiłku znakomicie wpływa na trawienie oraz pomaga nawiązywać znajomości.

Tradycyjna destylacja raki

Jesień to znakomita pora, aby odwiedzić Kretę i zobaczyć jak wygląda tradycyjny proces destylacji raki. Niemal w każdej wsi jest kilku mieszkańców, którzy po otrzymaniu licencji mogą przez okres dwóch lub trzech tygodni, na przełomie października i listopada wytwarzać ten trunek. O tej porze roku, za sprawą częściej występujących deszczy, czuć wyraźniej zapach mokrej ziemi, a degustacji pojawiających się jadalnych kasztanów towarzyszy kieliszek raki. Nie można sobie wyobrazić zatem spokojniejszej chwili zamyślenia i wypoczynku. 

Raki powstaje z pozostałości po tłoczonych winogronach, np. pędów, nasion a nawet owoców, które zostają zapieczętowane w beczkach, aby mogły fermentować. Po zakończeniu procesu fermentacji, który trwa proces przez 20-40 dni, wytłoczyny są gotowe do destylacji. Przebiega ona w specjalnych kotłach, które są chłodzone wodą z zewnątrz tak, że powstająca wewnątrz para wodna staje się cieczą, a skroplona wydostaje w postaci gotowej do spożycia, jako raki. "Protoraki" (wolne tłum. z języka greckiego oznacza "pierwsze raki") to pierwsza destylacja. Po upływnie nieco ponad godziny od rozpoczęcia procesu z kociołka płynie alkohol o największej zawartości metanolu. Stopniowo, destylacja osłabia się i przechodzi do kilkudziesięciu procent alkoholu, aby osiągnąć minimalną wartość około 18 procent. Najlepsza wartość trunku to około 37 procent. 

Kocioł, w którym przeprowadzana jest destylacja zwany jest, w tłumaczeniu z języka greckiego, kazanemata (gr. καζανέματα). Od jego nazwy pochodzi określenie wydarzenia, którym jest sama destylacja połączona z zaproszeniem gości do wspólnej zabawy. Gospodarz zwykle zaprasza rodzinę i przyjaciół na organizowane w jesiennym krajobrazie przyjęcie. Goście biesiadują przy kreteńskich przekąskach, mięsie, grzybach, kasztanach oraz sezonowych potrawach. Zabawie zwykle towarzyszą radosne tańce i muzyka. Dlatego też wielu uważa, że raki to nie tylko trunek ale też obyczaj, który jest mocno związany z kreteńską tradycją. 

Raki a kreteńska gościnność

Kreteńska raki to nie tylko produkt lokalny. Jest ona nieodłącznym elementem tożsamości Kreteńczyków, lokalnej kultury oraz wyraża kreteńską gościnność. Przez samych mieszkańców Krety uznawana jest za aromatyczny nektar, który towarzyszy im w chwilach szczęścia, smutku, podczas spotkania z przyjaciółmi oraz zabawy przy muzyce. Nic zatem dziwnego, że święto destylacji raki jest jednym z najbardziej znaczących wydarzeń jesieni na wyspie. Warto w listopadzie odwiedzić górskie wioski w głębi lądu, aby zobaczyć jak Kreteńczycy je celebrują. 

W trakcie upalnego lata większość turystów może skosztować raki, która oferowana jest powszechnie na zakończenie posiłku, szczególnie późnej kolacji. Raki podawana jest z owocami lub słodyczami na deser. Jest to niezwykle przyjemny gest na zakończenie biesiady, który według powszechnej opinii wspomaga trawienie. Raki oferowana jest bezpłatnie i nie wypada odmówić jej wypicia. Warto przy okazji wspomnieć, że raki jest spożywana na zakończenie posiłku przeciwnie do ouzo, które jest aperitifem podawanym przed jedzeniem lub do przekąsek. 

Właściwości raki

Tsikoudia (gr. τσικουδιά) zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem powinna zawierać 37,5 procent alkoholu, a maksymalne stężenie metanolu nie powinno być wyższe niż 8 gr. na litr. Zwyczaj tworzenia przydomowych gorzelni został unormowany przez Eleftheriosa Venizelosa w 1920 roku, kiedy specjalne zezwolenia pozwoliły rolnikom destylować raki, w celu osiągnięcia dodatkowego dochodu. Raki w smaku podobna jest do szkockiej whisky lub ginu. Porównywana jest też z włoską grappą, hiszpańską orują lub gruzińską chachą. Wiele osób wiedząc z czego jest wytwarzana traktuje ją jak typowy bimber. Nazwa raki przyjęła się na Krecie w czasach okupacji tureckiej, Turcy bowiem porównywali ją do własnego trunku, który był aromatyzowany anyżem. Kreteńska raki charakteryzuje się wyraźnym, czystym smakiem. Zazwyczaj serwowana jest w małych kieliszkach i dobrze schłodzona. Raki jest też aromatyzowana skórką z cytryny, rozmarynem lub miodem (zwana rakomelo, od określenia miodu w języku greckim "meli" - μέλι). Poza trunkiem wytwarzanym przez lokalnych mieszkańców na własne potrzeby, w sklepach można spotkać się z jej przemysłową formą, produkowaną w większej skali. Sprzedawane są wyroby pochodzące od różnych producentów w butelkach o różnej pojemności. Jeśli mają Państwo taką sposobność, polecamy jednak nabyć raki od lokalnych producentów. 


Kornelia Michalak
Kornelia Michalak

Miłośniczka i pasjonatka podróży za jeden uśmiech do gwiazd lub tylko o jedną miejscowość dalej.

Z przypadku "Kretolożka". Ciągle poszukująca urokliwych zakątków

i oczekująca na niezwykłe spotkania z ludźmi.

podobne wpisy

Wino retsina co "gębę wygina"

Retsina to białe wino z dodatkiem żywicy. Jej nietypowy... Czytaj więcej

Kreta w listopadzie

Kreta w listopadzie potrafi zachwycić swoim pięknem. Jesienią,... Czytaj więcej

Kreta: greckie wina i winnice

Kreta posiada niezwykle bogatą tradycję oraz ciekawą historię... Czytaj więcej

Winnica Domaine Zacharioudakis

Winnica Zacharioudakis położona jest na wzgórzu nazwanym... Czytaj więcej

Kreta w październiku

Kreta jest znana jako idealne miejsce wypoczynku w trakcie... Czytaj więcej

Kreta: degustacja wina

Turystyka winiarska rozwija się na Krecie jak nigdy wcześniej.... Czytaj więcej