Oliwa z oliwek to skarb Śródziemnomorza

30-04-2016

Przez Homera nazwana „płynnym złotem”, przez mieszkańców starożytnej Hellady uważana za substancję o niezwykłych właściwościach magicznych i leczniczych. Do dzisiaj słynąca ze swoich różnorodnych i nieocenionych zastosowań, m.in. jako składnik tradycyjnej kuchni obszaru Morza Śródziemnego, środek konserwujący, substancja wykorzystywana w trakcie świętych rytuałów oraz jako olejek kosmetyczny do pielęgnacji ciała. Oliwa z oliwek to najcenniejszy dar Śródziemnomorza dla całej ludzkości. Jej najlepszych gatunków i smaków można poszukiwać na Krecie, wyspie uważanej za kolebkę cywilizacji minojskiej, która słynie z najstarszych zachowanych śladów produkcji oliwy, pochodzących sprzed kilku tysięcy lat.

Skąd się wzięła oliwka?

Historia uprawy drzewka oliwnego (łac. Olea europea) na terytoriach wokół Basenu Morza Śródziemnego, a szczególnie na obszarach Grecji, sięga czasów starożytnych. Pierwsze uprawy powstały we wschodniej części regionu Śródziemnomorskiego, w latach 5000-1400 r. p.n.e. Rozprzestrzeniły się one na obszarze od wyspy Krety aż po Syrię, Palestynę i Izrael. Do roku 1500 p.n.e. największymi producentami oliwy byli Grecy, którzy dzięki sprzyjającym warunkom klimatycznym, na podbitych obszarach zakładali plantacje oliwek. Według legendarnych podań mitologicznych bogini Atena podarowała pierwsze drzewko oliwne mieszkańcom Attyki, którzy zasadzili je na wzgórzu Akropolu. Natomiast Zeus, jako władca wszystkich bogów, nadał miastu imię bogini, ponieważ uznał iż to właśnie jej podarunek najbardziej przysłuży się człowiekowi. Od tego momentu uprawa drzewka oliwnego stała się najbardziej rozpowszechnionym i cenionym źródłem dochodu mieszkańców Hellady.  Istnieją przekazy informujące, że już w starożytności za ścięcie drzewa oliwnego nakładano na mieszkańców karę śmierci lub wygnania. Dla Greków gałązka oliwna jet symbolem mądrości i pokoju na cześć bogini Ateny.

Kreta kolebką uprawy oliwek

Ślady przekazywanej od wieków tradycji uprawy drzewa oliwnego znaleźć można zarówno na terenach rolniczych wyspy, wśród gajów oliwnych, jak i na terenach wykopalisk archeologicznych. Aby zgłębić tą historię wystarczy odwiedzić kilka znanych miejsc, w tym pałace z okresu kultury minojskiej. Do najbardziej znanych należy pałac w Knossos, w którym okryto olbrzymich rozmiarów magazyny służące, m.in.: do przechowywania oliwy. O ich istnieniu w tym miejscu świadczą zachowane gliniane naczynia, zwane pithosami. Podobne znaleziska potwierdzające iż Minojczycy produkowali i używali oliwy w codziennym życiu można znaleźć w wielu innych pałacach na Krecie- np. w pałacu w Zakros, położonym we wschodniej części wyspy, w przepięknej krajobrazowo okolicy wzgórz porośniętych gajami oliwnymi w niedalekim sąsiedztwie miasta Sitia. Warto dodać, że od tego właśnie miasta nazwę przejęła najlepsza oliwa z oliwek produkowana na Krecie. W pałacu w Zakros odnaleziono studnię, w której zatopione zostały zbiory oliwek pochodzące z czasów minojskich, zakonserwowane w wyniku dramatycznych wydarzeń, które miały miejsce w XIV w. p.n.e.

Oliwa - źródło zdrowia i urody

Pomimo upływu setek tysięcy lat, oliwa z oliwek produkowana na wyspie w większości wytwórni jest nadal wytwarzana tradycyjnymi metodami. Pomimo dużej ilości oliwek, które zbierają producenci, pozostają oni wierni tradycyjnej produkcji najlepszej oliwy na wyspie. W tym celu nadal podtrzymują proces zbierana oliwek do małych worków, które natychmiast po zbiorze przewożone są do olejarni, a zebrane owoce poddawane tłoczeniu, w temperaturze poniżej 27 stopni- zwanej metodą zimnego tłoczenia. Ta metoda pozwala zachować wszystkie jej właściwości odżywcze, takie jak np. duża zawartość witamin A i E, które przyczyniają się do obniżenia poziomu złego cholesterolu w organizmie oraz leczenia innych dolegliwości. Już bowiem Hipokrates przekonywał iż oliwa z oliwek może łagodzić blisko sześćdziesiąt różnorodnych dolegliwości, takich jak choroby skóry, rany i oparzenia, dolegliwości ginekologiczne lub infekcji uszu. W powszechnym użyciu przez mieszkańców starożytnej Hellady, była wykorzystywana w trakcie rytuałów religijnych lub zawodów sportowych oraz do konserwacji ciała przy pochówku zmarłych. Jej różnorodne właściwości i zastosowanie zapewniło jej miano "nieśmiertelnego płynu", którego sława docierała do najdalszych zakątków świata.

Warto wspomnieć, iż ubocznym produktem procesu tłoczenia oliwy są wspaniałe kosmetyki. Najpowszechniejszym wyrobem jest oczywiście mydło, ale wytwarza się również wiele balsamów, szamponów i olejków. 


Kornelia Michalak
Kornelia Michalak

Miłośniczka i pasjonatka podróży za jeden uśmiech do gwiazd lub tylko o jedną miejscowość dalej.

Z przypadku "Kretolożka". Ciągle poszukująca urokliwych zakątków

i oczekująca na niezwykłe spotkania z ludźmi.

podobne wpisy

Kali oreksi (gr. smacznego), czyli w greckiej tawernie

Kreta to nie tylko pałac w Knossos i bajeczne plaże z turkusowymi... Czytaj więcej

Grecka uczta w tawernach. Oferta ze zniżką dla klientów Nelmare

Kreta, jako największa grecka wyspa przyciąga turystów... Czytaj więcej

Bogactwo greckiej kuchni - mezedes

W kuchni greckiej mezedes to potrawa lub zestaw potraw,... Czytaj więcej

Jak najlepiej rozpocząć dzień? … od greckiego śniadania

W ramach oferty oferujemy wybór kilkunastu hoteli, w których... Czytaj więcej

Kulinarna legenda Krety - Pan Jorgos Xatziparashos 

Przez ponad pół wieku Pan Jorgos Xatziparashos w swojej... Czytaj więcej

Frappé - grecka kawa mrożona

Kawa frappé to grecki sposób na orzeźwienie w upalne dni... Czytaj więcej