Pita gyros czyli najpopularniejsza grecka przekąska

25-08-2016

Pita gyros to najpopularniejsza grecka przekąska. Niemal na każdym kroku znajdują się bary, niewielkie budki lub tawerny, w których można ją zakupić, a sami Grecy zamawiają ją bardzo często, mówiąc przy tym: pita me gyros (gr. πίτα με γύρος) czyli dosłownie pita z gyrosem. Dlaczego jest ona taka popularna i co się dokładnie kryje w środku niewielkiego placka pita? Dzisiaj odpowiemy Państwu na te pytania oraz wskażemy polecane przez nas miejsca na Krecie, w których warto jej spróbować. 

Co to jest pita gyros?

Pita gyros to kawałki opieczonego, wcześniej zamarynowanego mięsa, które podawane są w chlebku pita wraz z dodatkami. W środku znajdują się plasterki pomidorów, krążki cebuli oraz frytki, wszystkie składniki zawinięte są w chleb posmarowany sosem tzatziki, czyli sosem czosnkowo-ogórkowym przygotowanym na bazie greckiego jogurtu. Warto wiedzieć, że jeśli nie przepadamy za zapachem sosu czosnkowego lub cebuli można poprosić o pitę bez tych dodatków. Z reguły sos tzatziki zastępuje się tradycyjnym greckim jogurtem, a Pan za ladą pyta czy chcemy pitę ze wszystkim składnikami. Pytanie w skrócie brzmi: "ja ola?" (gr. για όλα, tłum. ze wszystkim). Jeśli chcemy ze wszystkim składnikami wystarczy powiedzieć: ne (gr. ναι oznacza tak), jeśli jednak bez cebuli: horis kremidia (gr. χωρίς κρεμμύδια oznacza bez cebuli). 

W Grecji pita jest tradycyjnie podawana z mięsem z wieprzowiny. W ostatnich latach pojawił się też gyros z mięsem z kurczaka (pita souvlaki), a nawet doner kebab przyrządzony z mieszanego mięsa jagnięcego i mielonego mięsa wołowego. W Grecji wszystkie składniki umieszcza się na chlebie, na Cyprze natomiast pita zostaje przekrojona i do środka wkłada się wszystkie dodatki. Chleb jest zawsze jednak podgrzewany na grillu i lekko skrapiany oliwą. W północnej części kraju pita gyros jest podawana z ketchupem lub musztardą zamiast jogurtem. W Atenach może nie zawierać frytek i jest mniejsza niż ta podawana na Krecie.

Mięso użyte do pity jest opiekane na pionowym ruszcie, zwanym gyrosem. Obraca się on powoli, ruszt zasilany jest najczęściej elektrycznie, rzadko przy pomocy węgla. Wytwarzane ciepło topi tłuszcz, dlatego mięso nie zawiera go tak dużo jakby się mogło wydawać, jest za to ładnie upieczone, brązowe i chrupiące. Innym rodzajem pity jest chleb z dodatkiem mięsa z kurczaka, opiekanym tak samo jak mięso wieprzowe na pionowym wałku lub też grillowane jak tradycyjne souvlaki z kurczaka (tłum. szaszłyki). Warto zwrócić uwagę też na wygląd mięsa - pokrojone w grubsze kawałki jest smaczniejsze, podobnie z frytkami, które powinny być cięte ręcznie, tzw. domowe. 

Skąd przekąska pojawiła się w Grecji?

W latach dwudziestych XX wieku małe budki otwierali w północnej Grecji uchodźcy ze Smyrny i Konstantynopola. Przekąska cieszyła się dużą popularnością, gdyż można było się nią najeść do syta i była smaczna. Spowodowało to migrację receptury w inne zakątki Grecji. Obecnie uważa się, że po raz pierwszy została przygotowana w Livadia w 1950 roku, gdzie wynaleziono też pierwsze souvlaki na drewnianych szaszłyku. 

Pita gyros a dieta?

Według wielu pita gyros posiada mniej tłuszczu i mniej kalorii niż pizza czy hamburgery. Bowiem tłuszcz wieprzowy znajduje się pod skórą i jest usuwany podczas uboju świni. Jednak gdy widzi się jak jego duże ilości topią się z opiekanego mięsa, można nabrać poważnych wątpliwości co do wcześniejszych twierdzeń. Z całą pewnością jest to przekąska, w której występuje tłuszcz, jedynie niewinne składniki to pomidory i cebula. Oczywiście faktem jest, że pita gyros jest niezwykle smaczna, tania i sycąca. Jeśli zatem jada się ją od czasu do czasu, to nie powinna ona nadmiernie przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowia. 

Gdzie zjeść? 

Podobnie jak w przypadku tawern i restauracji można trafić na miejsca, w których pita gyros jest znakomita oraz takie, które odwiedza się tylko raz. Warto wybierać miejsca, które polecają sami Grecy i gdzie w lokalu jest ich duża ilość. Warto dowiedzieć się w jakiej restauracji zjeść tradycyjne jedzenie na Krecie. Ponadto, można na chwilę przystanąć przy wybranym miejscu i zaobserwować przy pracy pracowników lokalu. W dobrych miejscach, pracownicy odpowiednio przeszkoleni wykonują swoje prace automatyczne, ich ruchy są skoordynowane i bardzo szybkie. W ten sposób można potwierdzić, czy mamy do czynienia z ekspertem w swoich fachu czy z nowicjuszem, którego ręce drżą i poruszają się powoli.

Sprawdzone miejsca na Krecie serwujące pitę gyros 

Przygotowaliśmy dla Was wybór najlepszych naszym zdaniem lokali, w których jedliśmy tą przekąskę na Krecie. Wybór jest subiektywny, ale przed odwiedzinami lokalu kierowaliśmy się też opiniami i poleceniem go przez inne osoby. 

  • Heraklion - Lokal Platia "Πλατεια" znajdujący się w pobliżu fontanny Morosiniego na centralnym placu w mieście. Jest to drugi lokal po prawej stronie podążając ulicą 25. Avgoustou od portu. Panowie znają się na swoim fachu. Mięso jest soczyste a wszystkie dodatki bardzo świeże. Jadają tutaj zarówno Kreteńczycy jak i turyści, można zatem polecić go i wybrać się do niego bez najmniejszych wątpliwości. Obsługa jest szybka i sympatyczna. 
  • Alikarnassos w pobliżu Heraklionu - Lokal "Krasas" znajdujący się przy ul. Stadiou, jest to boczna ulica prowadząca od głównej drogi od Leof. Ikarou. Jadąc od lotniska przy stacji EKO należy skręcić w prawo, lokal znajduje się w połowie ulicy po lewej stronie. Ciekawe miejsce, znane głównie lokalnym mieszkańcom. Jeśli spieszycie się na lotnisko a chcecie wpaść na szybki posiłek - jest to idealne miejsce. W menu duży wybór dań, wszystko świeże i podane przez miłą obsługę. Ciekawostka: lokal mieści się w linii pasa startowego lotniska w Heraklionie, więc doznania akustyczne wliczone w cenę. 
  • Herosnissos - Lokal "Tzitziki Grill House" znajdujący się przy głównej drodze przebiegającej przez miejscowości. Jadąc z Heraklionu lokal położony jest o około 100 m za stacją benzynową EKO po prawej stronie jezdni. Od dawna jest prowadzony przez tych samych właścicieli, choć została zmniejszona jego powierzchnia. Oferuje dobre jedzenie, a Panowie szybko i sprawnie przygotowują dania. Jeśli szukacie sprawdzonego miejsca na posiłek warto tutaj zajrzeć. 
  • Hersonissos - Lokal "Pita Gyros" znajdujący się przy ul. Dimokratias prowadzącej w kierunku hotelu Creta Maris. Niewielki lokal prowadzony wciąż przez tego samego właściciela, który jest niezwykle sympatyczny i chętnie rozmawia z gośćmi. W środku znajduje się kilka stolików, całość wnętrza jest ładnie urządzona. Porcje są bardzo przyzwoite a wszystkie składniki bardzo świeże. 
  • Ierapetra - Lokal "Spacial" znajujący się na skrzyżowaniu ulic Michali Kothri, Metaxaki, Lampraki A. Papago, dokładnie naprzeciwko ruchliwego skrzyżowania. Do tego miejsca trafiliśmy kierując się zasadą, że gdzie dużo Greków tam i my. Docierając w trakcie jednej z wycieczek do miasta nie mieliśmy już zupełnie pomysłu gdzie zjeść, a przypadkowo znaleziony lokal okazał się strzałem w dziesiątkę. Miejsce chętnie odwiedzane przez lokalnych mieszkańców, sporo osób zamawia też jedzenie z dowozem. Produkty są świeże a porcje duże. Spodobał się nam też wystrój lokalu - nowoczesny i kolorowy. 

Kornelia Michalak
Kornelia Michalak

Miłośniczka i pasjonatka podróży za jeden uśmiech do gwiazd lub tylko o jedną miejscowość dalej.

Z przypadku "Kretolożka". Ciągle poszukująca urokliwych zakątków

i oczekująca na niezwykłe spotkania z ludźmi.

podobne wpisy

Kali oreksi (gr. smacznego), czyli w greckiej tawernie

Kreta to nie tylko pałac w Knossos i bajeczne plaże z turkusowymi... Czytaj więcej

Bogactwo greckiej kuchni - mezedes

W kuchni greckiej mezedes to potrawa lub zestaw potraw,... Czytaj więcej

Tawerna Thalassino Ageri

Tawerna Thalassino Ageri to najlepsza rybna tawerna w mieście... Czytaj więcej